English (United Kingdom)
  • Home
  • Zoeken in het archief
  • Verder lezen
  • Colofon
  • Contact
Tekstgrootteminplus
 
'Vluchtelingen' van Martin Monnickendam, 1936
Collectie Joods Historisch Museum, Amsterdam

Historisch kader

  • Het Auswärtige Amt
  • Migratie en vervolging

Achtergrond

  • De Jodenvervolging in Nederland
  • Vluchtelingen in Nederland
  • De migratie van Duitse Joden
  • Nederlands vreemdelingenbeleid
  • De opvang van Duitse Joden

Dossiers

  • Het AA en de Endlösung
  • De Conferentie van Évian
  • Discussie over vluchtelingen
  • Duitse wetenschappers in Exil
  • De 'Feldscher-Aktion'
  • Hoop op terugkeer?
  • De Kristallnacht
  • Nederlands-Duitse samenwerking
  • Nederlands protest
  • Oostenrijkse joden na Anschluss
  • Zweden als Schutzmacht
De Kristallnacht en de in Duitsland woonachtige Nederlandse joden

Tijdens de pogromnacht van 9 op 10 november 1938 - ook wel Reichskristallnacht genoemd - werden in heel Duitsland joden aangevallen, vermoord of tot zelfmoord aangezet. Er werden synagogen in brand gestoken en joodse winkels, woningen en begraafplaatsen vernield. In de daarop volgende dagen werden ongeveer 30.000 joden in concentratiekampen opgesloten.

 

Na de Kristallnacht (NIOD 2068)

Na de Kristallnacht (NIOD 2068)

De pogrom markeert een overgang van de verdrijving van de Duitse joden naar het buitenland via het middel van discriminatie, naar een toenemende systematische vervolging. In het Derde Rijk verbleven in 1938 ook joden met een Nederlandse nationaliteit. Hun eigendommen werden tijdens de Kristallnacht evenmin gespaard, wat tot grote verontwaardiging leidde op het Nederlands gezantschap in Berlijn. Op 14 november 1938 zond de gezant een brief aan het Auswärtige Amt waarin onmiddellijke schadeloosstelling werd geëist. Dat de Nederlandse slachtoffers de geleden schade - conform het Duitse beleid -  zelf zouden vergoeden, was onacceptabel. Meerdere joodse Nederlanders stuurden vervolgens beschrijvingen van hun verwoeste inboedel naar het gezantschap, waarna deze met een verzoek tot schadeloosstelling werden doorgestuurd naar het Auswärtiges Amt. (Toegang 313)

 

Over de verdere afhandeling van deze kwestie is niets bekend.

 

  • H. Pollmeier, ‘Inhaftierung und Lagererfahrung deutscher Juden im November 1938’, in: W. Benz ed., Jahrbuch für Antisemitismusforschung 8 (Frankfurt/New York 1999) 107-130.
Hebreeuwse vertaling
 

Instanties

  • Abteilung D
  • Auslandorganisation der NSDAP
  • Het Duitse Gezantschap
  • Gestapo
  • Gruppe Inland II
  • Reichssicherheits-Hauptamt
  • Rijkscommissariaat
  • Schutzstaffel (SS)
  • Sicherheitsdienst (SD)
  • Sicherheitspolizei

Personen

  • Johan Albarda
  • Otto Bene
  • Graf von Zech-Burkersroda
  • Hendrikus Colijn
  • Adolf Eichmann
  • Carel Goseling
  • Franz Rademacher
  • Josef van Schaik
  • Eberhard von Thadden
  • Horst Wagner