English (United Kingdom)
  • Home
  • Zoeken in het archief
  • Verder lezen
  • Colofon
  • Contact
Tekstgrootteminplus
 
'Vluchtelingen' van Martin Monnickendam, 1936
Collectie Joods Historisch Museum, Amsterdam

Historisch kader

  • Het Auswärtige Amt
  • Migratie en vervolging

Achtergrond

  • De Jodenvervolging in Nederland
  • Vluchtelingen in Nederland
  • De migratie van Duitse Joden
  • Nederlands vreemdelingenbeleid
  • De opvang van Duitse Joden

Dossiers

  • Het AA en de Endlösung
  • De Conferentie van Évian
  • Discussie over vluchtelingen
  • Duitse wetenschappers in Exil
  • De 'Feldscher-Aktion'
  • Hoop op terugkeer?
  • De Kristallnacht
  • Nederlands-Duitse samenwerking
  • Nederlands protest
  • Oostenrijkse joden na Anschluss
  • Zweden als Schutzmacht
Von Zech-Burkersroda

Dr. Julius Graf von Zech-Burkersroda was een Duits diplomaat. Hij studeerde rechten in Leipzig, Heidelberg, Berlijn en Halle. Hij promoveerde in 1906 en trad in 1909 in dienst van de diplomatieke dienst van Pruissen.  In 1928 werd hij benoemd tot gezant in Den Haag. Dit ambt oefende hij uit tot de Duitse bezetting. Aan het einde van de Tweede Wereldoorlog werd  hij door de Sovjetbezettingsmacht gearresteerd. Hij stierf in de winter van 1946 op zestig-jarig leeftijd in de Untersuchungsgefängenis Bautzen.

NIOD 62961

Julius Graf Von Zech-Burkersroda (midden) bij de opening van het Astatheater in Den Haag, 1938 (NIOD 62961)

In Nederland stond Zech, vanaf 1933 Hitlers gezant in Den Haag, bekend als een aangename, bijzonder op Nederland gestelde diplomaat, die weliswaar het nieuwe nationaal-socialistische Duitsland vertegenwoordigde, maar daarvoor geen nadrukkelijke sympathie leek te koesteren. In september 1939 adviseerde de SD aan Von Ribbentrop om Zech te vervangen. Hieraan werd echter geen gehoor gegeven. Op 10 mei 1940 overhandigde Zech aan de Nederlandse minister van Buitenlandse Zaken mr. E.N. van Kleffens een verklaring over de Duitse aanval op Nederland, die hij kort daarvoor per telegram, had ontvangen. Als motivatie werd gegeven dat Nederland betrokken was bij een dreigende inval van Frankrijk en Engeland in het Ruhrgebied. Van Kleffens zou hierover later berichten dat Zech geen woord kon uitbrengen en dat hij daarom de Duitse tekst zelf las. De gezant zou volgens Van Kleffens persoonlijk generlei schuld hebben aan de Duitse invasie.  Op 7 juni 1940 werd Zech met vervroegd pensioen gestuurd.

 

Na 1945 bleek dat Zechs imago van onberispelijkheid en politieke afzijdigheid niet te handhaven was. Zo bleek uit personderzoek dat hij in 1938 de initiatiefnemer was achter een artikel in de Völkischer Beobachter dat de ‘marxistische pers’ in Nederland gruwel- en leugenberichten verbreidde over de Anschluss. Het sloot aan bij de Berlijnse eis dat de regeringen van neutrale landen ook verantwoordelijk waren voor een neutrale pers. Het is bovendien zeer de vraag in hoeverre Zechs antisemitische opmerkingen in interne stukken van het Auswärtige Amt incidenteel, zoals de historicus L. de Jong indertijd meende, dan wel structureel waren.

 

  • H.J. Döscher, Das Auswärtige Amt im Dritten Reich. Diplomatie im Schatten der ‘Endlösung’ (Berlijn 1987) 150 e.v.
  • L. de Jong, Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog Deel I Voorspel (Den Haag 1969) 509.
  • L. de Jong, Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog Deel III Mei ’40 (Den Haag 1970) 40-42.
  • E.N. van Kleffens, Belevenissen 2 dl (Alphen aan de Rijn 1980-83)
  • P. Stoop, ‘ Hitlers gezant in Den Haag. Julius Graf Zech’, Intermediair 23-46 (1987) 41-45.
Hebreeuwse vertaling
 

Instanties

  • Abteilung D
  • Auslandorganisation der NSDAP
  • Het Duitse Gezantschap
  • Gestapo
  • Gruppe Inland II
  • Reichssicherheits-Hauptamt
  • Rijkscommissariaat
  • Schutzstaffel (SS)
  • Sicherheitsdienst (SD)
  • Sicherheitspolizei

Personen

  • Johan Albarda
  • Otto Bene
  • Graf von Zech-Burkersroda
  • Hendrikus Colijn
  • Adolf Eichmann
  • Carel Goseling
  • Franz Rademacher
  • Josef van Schaik
  • Eberhard von Thadden
  • Horst Wagner