English (United Kingdom)
  • Home
  • Zoeken in het archief
  • Verder lezen
  • Colofon
  • Contact
Tekstgrootteminplus
 
'Vluchtelingen' van Martin Monnickendam, 1936
Collectie Joods Historisch Museum, Amsterdam

Historisch kader

  • Het Auswärtige Amt
  • Migratie en vervolging

Achtergrond

  • De Jodenvervolging in Nederland
  • Vluchtelingen in Nederland
  • De migratie van Duitse Joden
  • Nederlands vreemdelingenbeleid
  • De opvang van Duitse Joden

Dossiers

  • Het AA en de Endlösung
  • De Conferentie van Évian
  • Discussie over vluchtelingen
  • Duitse wetenschappers in Exil
  • De 'Feldscher-Aktion'
  • Hoop op terugkeer?
  • De Kristallnacht
  • Nederlands-Duitse samenwerking
  • Nederlands protest
  • Oostenrijkse joden na Anschluss
  • Zweden als Schutzmacht
Otto Bene

Voordat dr. Otto Bene (1884-1973) toetrad tot de diplomatieke dienst werkte hij voor de Auslands-Organisation der NSDAP.  In 1934 werd hij Landesgruppenleiter voor Ierland en Groot-Brittannië; in 1937 werd hij vanwege zijn activiteiten door de Engelsen het land uit gezet. Vanaf dat moment gold hij als een ‘alter Kämpfer’. Bene werd omstreeks 20 mei 1940 door Von Ribbentrop gevraagd voor de functie van Vertreter des Auswärtigen Amtes beim Reichskommissar für die besetzten niederländischen Gebiete.

NIOD 27984

Otto Bene (links) en o.a. Seyss-Inquart, 1940 (NIOD 27984)

Bene bezat als Gesandter van buitenlandse zaken, hoewel formeel op hetzelfde niveau werkzaam als de vier Generalkomissare, namelijk rechtstreeks onder Seyss-Inquart, geen duidelijke politieke invloed. Hij schreef tijdens de bezettingsjaren vooral rapporten en functioneerde als zodanig, volgens eigen zeggen in 1947, slechts als de ogen en oren van Ribbentrop.  Dit neemt niet weg dat Bene, als medewerker van het Auswärtige Amt, wel degelijk probeerde invloed uit te oefenen op het bezettingsbestuur. Zo stelde hij bijvoorbeeld in juni 1940 een lijst op van Nederlanders die al gijzelaar vastgenomen zouden moeten worden. Dit gebeurde om pressie uit te oefenen op de Nederlandse autoriteiten in Londen en Batavia. In Nederlands-Indië had men namelijk alle aanwezige Rijksduitsers geïnterneerd, onder slechte omstandigheden.

 

Bene was ook tot in detail op de hoogte van de organisatie en uitvoering van de deportatie van de joden in Nederland; berucht is zijn omschrijving van Auschwitz in november 1942 als ‘Rauschwitz’.

Diplomatenpass Otto Bene (collectie NIOD)

Doc I Bene (NIOD); proces-verbaal van verhoor Otto Bene d.d. 20 oktober 1947.

 

  • A.E. Cohen, ‘De instelling van het Reichskommissariat voor Nederland in het licht van het Noorse precedent (het dagboek van Rosenberg)’ in: J.C.H. Blom e.a. ed., A.E. Cohen als geschiedschrijver van zijn tijd (Amsterdam 2005) 181-193, aldaar 188-189.
  • G. Hirschfeld, Nazi Rule and Dutch Collaboration. The Netherlands under German Occupation, 1940-1945 (Oxford/New York/Hamburg 1988) 22, 25 en 322.
  • J. Hürter e.a. ed., Biographisches Handbuch des deutschen Auswärtigen Dienstes 1871-1945 Band I (Paderborn 2000) 102-103.
  • L. de Jong, Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog Deel IV  Mei ’40 – Maart ’41 (Den Haag 1972) 36, 94 en 314-315.
  • L. de Jong, Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog Deel 7  Mei ’43 – Juni ’44 (Den Haag 1976) 323.
Hebreeuwse vertaling
 

Instanties

  • Abteilung D
  • Auslandorganisation der NSDAP
  • Het Duitse Gezantschap
  • Gestapo
  • Gruppe Inland II
  • Reichssicherheits-Hauptamt
  • Rijkscommissariaat
  • Schutzstaffel (SS)
  • Sicherheitsdienst (SD)
  • Sicherheitspolizei

Personen

  • Johan Albarda
  • Otto Bene
  • Graf von Zech-Burkersroda
  • Hendrikus Colijn
  • Adolf Eichmann
  • Carel Goseling
  • Franz Rademacher
  • Josef van Schaik
  • Eberhard von Thadden
  • Horst Wagner