Duits-joodse vluchtelingen die in Nederland onderdak vonden, voelden zich doorgaans sterk verbonden met de Duitse taal, cultuur en geschiedenis. De Duits-joodse gemeenschap gold decennialang als bloeiend en bijzonder geëmancipeerd. Het behoeft tegen deze achtergrond geen verklaring dat veel migranten hoopten of zelfs beoogden vroeg of laat naar Duitsland terug te keren.

In het archief van het Auswärtige Amt zijn verschillende visum- en inreisverzoeken te vinden van in Nederland woonachtige Duitse joden; het gaat daarbij zowel om een permanent als tijdelijk verblijf in nazi-Duitsland, in dat laatste geval bijvoorbeeld om zieke ouders te verzorgen of om zaken te doen.

Opvallend aan dergelijke verzoeken is de worsteling met het nationaalsocialistische jargon. Zo omschrijft een joodse vrouw zichzelf als “Nichtarierin” (toegang 24), en sluit een joodse man af met “Mit deutschem Gruss” (toegang 383).

De precieze motivatie en achtergronden van deze individuele gevallen zijn nu uiteraard niet meer te achterhalen. Wel kan er uit worden opgemaakt dat de ‘ware aard’ van het nazisme vaak onderschat werd en dat het daarnaast moeilijk was voor emigranten hun ballingschap te accepteren.

Van Duitse zijde was het een uitgemaakte zaak: in juli 1937 werd door het Auswärtige Amt in een vertrouwelijk bericht medegedeeld dat de - al dan niet tijdelijke - terugkeer van joodse emigranten naar het Duitse Rijk zonder uitzondering ongewenst was. (Toegang 139)